Ondermijning kent vele verschijningsvormen maar wordt gekenmerkt door verwevenheid tussen de onderwereld en bovenwereld. Criminelen zetten legale middelen in om op illegale wijze geld te verdienen. Deze criminelen verkrijgen hierdoor een gevaarlijke machtsposities waardoor het vertrouwen in de overheid wordt aangetast en de maatschappij ontwricht. Omdat criminelen onder meer een bankrekening nodig hebben, vergunningen aanvragen en hun zwarte geld investeren in vastgoed om wit te wassen is er sprake van een groot maatschappelijk probleem.
Het vraagstuk van de ondermijnende georganiseerde criminaliteit in onze gemeente is wellicht groter en veelomvattender gebleken dan we lange tijd dachten. De geografische ligging van Heemskerk met weg, water en spoor binnen handbereik maakt het gebied aantrekkelijk voor smokkel van drugs, illegale goederen of personen én als afzetgebied daarvan. Meer inzicht in gelegenheidsstructuren maakt dat er aanknopingspunten ontstaan om de weerbaarheid van Heemskerk te vergroten. Ondermijning is een diepgeworteld probleem en vergt een langdurige aanpak. Ondermijnende criminaliteit zit in de haarvaten van onze samenleving. Het gaat om criminelen die ons sociale systeem ‘insluipen’: met crimineel geld economische invloed weten te krijgen of sociaal-cultureel (zelfs tot op het bestuurlijk-politieke niveau) hun invloed laten gelden.
Ondermijning vraagt daarom om een fundamenteel andere aanpak dan meer ‘reguliere’ vormen van criminaliteit. De essentie van de aanpak van ondermijning is barrières opwerpen. Omdat ondermijning zich niet aan gemeentegrenzen houdt gebeurt dit bij voorkeur in samenwerking met de regiogemeentes en andere partners zoals politie en het OM. Met het bestuurlijke instrumentarium kan de criminele industrie worden verstoord. Bij ondermijning gaat het naast het terugdringen van diverse vormen van criminaliteit, vooral ook om het doorbreken van het systeem van ondermijning. Op deze manier worden criminelen en criminele groepen ontmoedigd om zich in onze gemeente te vestigen of worden gevestigde criminelen uit onze gemeente geweerd.
Onder Ondermijning vallen de volgende prioriteiten:
Adres- en uitkeringsfraude.
Drugshandel- en productie.
Damocles beleid.
Bibob beleid.
Ambitie
Bouwen aan weerbare wijken en buurten tegen ondermijnende criminaliteit (sociale weerbaarheid).
Bouwen aan kansrijke coalities met onze maatschappelijke partners op plekken waar de onderwereld met de bovenwereld schakelt (maatschappelijke weerbaarheid).
Inzetten op weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie waarmee wordt geconstateerd waar de verbetermogelijkheden binnen de ambtelijke organisatie liggen om facilitering van ondermijning tegen te gaan en te voorkomen.
Aanpak
Intensiveren aanpak ondermijning gemeente Heemskerk in de breedste zin van het woord.
Er wordt nader onderzocht op welke wijze de aanpak van adressen- en uitkeringsfraude verder vorm kan worden gegeven. Er wordt gebruik gemaakt van de “Landelijke Aanpak Adresfraude” en er wordt signaalgericht gewerkt.
De urgentie van adressenfraude binnen de ambtelijke organisatie vergroten zodat de verschillende afdelingen intensiever samen willen en kunnen werken om adresfraude tegen te gaan.
De drugsaanpak wordt (regionaal) geïntensiveerd waarbij aandacht is voor drugsproductie, -handel en -gebruik. Door aansluiting bij “Meld Misdaad Anoniem” wordt er meer inzicht in drugslocaties gecreëerd. Naast strafrechtelijk optreden wordt daar waar mogelijk is ook bestuurlijk opgetreden in het kader van de drugsaanpak.
Verder uitwerken van het (regionaal) Damocles Beleid met als beoogd doel het versterken van de bestuurlijke slagkracht om daarmee de lokale veiligheid te vergroten. Hierbij wordt aangesloten bij regionale programma’s zoals “Dealende jeugd” en “Productielocaties Drugs”.
Inzetten op de “Quickscan Gemeentelijke Weerbaarheid”, ontwikkelt door de provincie Noord-Holland en het RIEC Noord-Holland, waarbij op basis van de externe criminele dreigingen kritisch wordt gekeken naar de interne weerbaarheid. Het doel van deze quickscan is het in kaart brengen van de informatiepositie en bestuurlijke weerbaarheid van onze gemeente met betrekking tot ondermijnende criminaliteit. Daarnaast ook meer bewustzijn creëren bij onze medewerkers over ondermijning en de gevolgen daarvan.
In het kader van het vergroten van de bestuurlijke weerbaarheid tegen ondermijning wordt gewerkt aan herijking van het huidige Bibob beleid en de implementatie daarvan. Dit wordt op het niveau van de IJmond afgestemd. Hierbij wordt het toepassingsbereik van de huidige beleidsregel Bibob vergroot. Dit zal door middel van een groeimodel worden doorgepakt. Daarnaast wordt het netwerk onderhouden.
Randvoorwaarden
Om de integrale aanpak van ondermijning te laten slagen, is het noodzakelijk te voldoen aan een aantal randvoorwaarden. Deze randvoorwaarden geven de kaders aan waar wordt ingezet om ondermijnende criminaliteit aan te pakken:
Versterken van de informatiepositie. De komende jaren wordt de informatiepositie ten aanzien van ondermijning versterkt zodat snel en efficiënt op signalen van ondermijning kan worden ingespeeld. Hierbij is uitwisseling en analyse van data onmisbaar. Dit geldt voor zowel interne als externe organisaties.
Gemeente brede aanpak ondermijning. De komende jaren wordt de aanpak van ondermijning gemeentebreed geïntegreerd en geborgd. Hierbij is integrale samenwerking tussen verschillende afdelingen, teams en professionals essentieel.
Weerbaar bestuur. Agressie, geweld en bedreigingen hebben een ondermijnend effect op de overheid en moeten stevig aangepakt en voorkomen worden. Extra aandacht dient de komende jaren uit te gaan naar het behoud van een weerbaar bestuur.
Integrale samenwerking. De komende jaren wordt de integrale regionale samenwerking versterkt. Dit geldt zowel voor publieke als private partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau.
Aandachtsgebied
Bij alle partners komen ondermijnende signalen binnen die persoonsgericht zijn. Te denken valt aan vermoedens van hennepteelt, drugshandel vanuit een woning, illegale prostitutie, stromanconstructies in de horeca of uitkeringsfraude. Het OM en politie zijn leidend als het gaat om de opsporing en vervolging van personen die strafbare feiten hebben begaan. Afhankelijk van de situatie zal Heemskerk de benodigde bestuurlijke, strafrechtelijke, fiscale en privaatrechtelijke instrumenten inzetten.
Bepaalde branches zijn aantrekkelijk voor het faciliteren van ondermijnende criminaliteit. Voorbeelden hiervan zijn: de vastgoedbranche, horecaondernemingen, kappers, belwinkels en autogarages. De aantrekkelijkheid van een branche verschilt per gemeente. Bij het signaleren of vermoeden van misbruik van een branche, zetten we in op een gezamenlijke en in sommige gevallen bovenlokale aanpak specifiek gericht op deze branche.
Ondermijnende criminaliteit is niet altijd gebonden aan een thema, branche of bepaalde (groepen) personen. Het kan zich ook in een specifiek gebied binnen Heemskerk manifesteren. Bij de gebiedsgerichte aanpak richten we ons zowel op het terugdringen van ondermijnende criminaliteit in gebieden waarover al signalen bekend zijn als op het in beeld brengen van bijvoorbeeld risicovolle locaties en gelegenheidsstructuren e.d.
Partners
Onze ambitie is het bouwen aan sociale,- maatschappelijke- en bestuurlijke weerbaarheid door het gezamenlijk duurzaam terugdringen en verstoren van criminele activiteiten, netwerken en structuren. Ondermijnende criminaliteit is zeer dynamisch en flexibel en dat vraagt om een andere en nog meer integrale aanpak, die gericht is op de brede inzet van verschillende preventieve, bestuurlijke, privaatrechtelijke, fiscale en/of strafrechtelijke instrumenten. Het gaat om slim samenwerken. Dit betekent dat we op verschillende niveaus met diverse partners en organisaties intensiever moeten samenwerken.
Lokaal intern
Adviseur Openbare orde en veiligheid/ Ondermijning.
Juridisch adviseur Handhaving.
Vergunningverlener bijzondere wetten /APV.
BOA Team Toezicht en Handhaving.
Lokaal extern (casuïstiek)
RIEC (accounthouder).
Politie (operationeel expert en operationeel specialist).
Gemeente: Adviseur Openbare orde en veiligheid/ Ondermijning.
Casussen/signalen kunnen door elk van de partners worden aangedragen. Indien een casus hierom vraagt, worden aanvullende deelnemers uitgenodigd, bijvoorbeeld een wijkagent, een medewerker Wabo, Belastingdienst, Vastgoedmedewerker, sociaal rechercheur, medewerkers Klant Contact Center.
Regionaal
Op hoofdlijnen wordt de voortgang van de gebiedsaanpakken en branche-aanpakken gevolgd, knelpunten worden besproken, de link wordt gelegd naar bovenlokale casussen, trends of (regionale) ontwikkelingen met betrekking tot ondermijnende criminaliteit komen aan de orde en de vertaling van deze ontwikkelingen naar de Heemskerkse situatie wordt gemaakt. De partners zijn:
RIEC (accounthouder).
Politie (operationeel specialist en operationeel expert).
Belastingdienst.
Gemeenten in de regio IJmond (Openbare Orde en Veiligheid/Ondermijning).
Partners die zijn aangesloten bij het RIEC-convenant.
Als een casus er om vraagt: aanvullende relevante partners.
Samenwerken met inwoners en ondernemers
De komende jaren zal het bewustzijn over ondermijnende criminaliteit bij inwoners en ondernemers worden vergroot. Het doel is dat zij ondermijnende criminaliteit eerder kunnen signaleren en mogelijk zelfs voorkomen. Daarnaast is het belangrijk de publiek-private samenwerking te versterken, zodat tegen kan worden gegaan dat het bedrijfsleven ongewenst en onwetend criminaliteit faciliteert.
Artikel 3.3