ECLI:NL:PHR:2026:198

Parket bij de Hoge Raad

Uitspraak: 27 februari 2026
Zaaknummer: 26/00504
Rechtsgebied: Strafrecht

Inhoudsindicatie

Vordering tot cassatie in het belang der wet. Verzoek tot vergoeding van kosten voor rechtsbijstand na afwijzing van vordering tenuitvoerlegging vervangende hechtenis bij vrijheidsbeperkende maatregel. De vraag is of veroordeelde die op grond van art. 537 Sv aanspraak kan maken op vergoeding van schade ten gevolge van vrijheidsbeneming, ook in aanmerking komt voor vergoeding van kosten voor rechtsbijstand. Anders dan rb, meent AG dat juridische basis voor die vergoeding ontbreekt. In gevallen waarop art. 537 Sv ziet, is steeds geen sprake van een zaak "die eindigt zonder oplegging van straf of maatregel" a.b.i. art. 530.2 Sv (vgl. ook HR:2013:BX5566 en HR:2015:2756, 2757 en 2758). Ook kunnen kosten voor rechtsbijstand niet worden aangemerkt als "schade" a.b.i. art. 537 Sv. Met toekenning van vergoeding voor kosten voor opstellen en indienen verzoekschrift a.b.i. art. 537 Sv, heeft rb het voorgaande miskend.

Uitspraak

1 Inleiding

1.1 Deze vordering tot cassatie in het belang der wet heeft betrekking op een beschikking van de rechtbank Rotterdam van 24 oktober 2022. De rechtbank heeft in die beschikking naar aanleiding van een afgewezen vordering tot tenuitvoerlegging van de aan een vrijheidsbeperkende maatregel gekoppelde vervangende hechtenis (art. 6:6:20 lid 1 onder b Sv) – naast een vergoeding voor de schade als gevolg van de vrijheidsbeneming van € 210,= – een vergoeding voor kosten van rechtsbijstand ter hoogte van € 280,= heeft toegekend. 1.2 De vraag die in deze vordering tot cassatie in het belang der wet centraal staat is of voor een vergoeding van rechtsbijstand zoals de rechtbank deze heeft toegekend wel een wettelijke grondslag bestaat. 1.3 Degene die een vrijheidsbeperkende maatregel opgelegd heeft gekregen, kan – als het openbaar ministerie ernstige redenen heeft om te vermoeden dat de veroordeelde die maatregel heeft overtreden – voorlopig worden aangehouden (art. 6:3:15 lid 1 Sv). Als de daarop volgende vordering tot tenuitvoerlegging wordt afgewezen kan de voorlopig aangehouden veroordeelde, die achteraf bezien ten onrechte van zijn vrijheid is beroofd, op grond art. 537 Sv in aanmerking komen voor vergoeding van schade die hij als gevolg van die vrijheidsbeneming heeft geleden. 1.4 Deze regeling is vergelijkbaar met die voor de voorlopig gehechte verdachte die uiteindelijk wordt vrijgesproken of aan wie geen straf of maatregel wordt opgelegd. De gewezen verdachte kan op grond van art. 533 Sv vergoeding van schade ten gevolge van zijn vrijheidsbeneming vorderen. Daarnaast kan de gewezen verdachte op grond van art. 530 lid 2 Sv een vergoeding worden toegekend voor de kosten van rechtsbijstand. 1.5 Een expliciete wettelijke regeling voor vergoeding van de kosten van rechtsbijstand voor de veroordeelde die op grond van art. 537 Sv voor schadevergoeding in aanmerking komt, ontbreekt echter. In art. 537 Sv lid 4 Sv wordt niet vermeld dat art. 530 lid 2 Sv van overeenkomstige toepassing is. Dit, terwijl ook de veroordeelde kosten kan maken voor zijn rechtsbijstand in het kader van de procedure waarin hij de tenuitvoerlegging van zijn voorwaardelijke vrijheidsstraf ter discussie stelt. Het kan gaan om (i) kosten voor rechtsbijstand in het kader van de procedure die heeft geleid tot de afwijzing van de vordering tot tenuitvoerlegging zelf en (ii) kosten voor rechtsbijstand in het kader van het opstellen en indienen van een op grond van art. 537 Sv ingediend verzoekschrift tot schadevergoeding. 1.6 Over de vraag of deze kosten voor rechtsbijstand, ondanks het ontbreken van een expliciete wettelijke regeling, voor vergoeding in aanmerking komen, wordt in de feitenrechtspraak verschillend geoordeeld. In de beschikking van de rechtbank Rotterdam waarop deze vordering betrekking heeft, gaat het om een afgewezen vordering tot tenuitvoerlegging van vervangende hechtenis bij een vrijheidsbeperkende maatregel. Wat betreft de schade geleden ten gevolge van de hiermee samenhangende vrijheidsbeneming is art. 537 Sv van toepassing. De rechtbank oordeelde echter dat ook de kosten voor rechtsbijstand van de veroordeelde op grond van art. 530 lid 2 Sv voor vergoeding in aanmerking komen. Er zijn meer rechters die deze lijn volgen. Daartegenover staat een aantal beschikkingen waarin wordt geoordeeld dat voor vergoeding van kosten voor rechtsbijstand geen ruimte bestaat omdat zowel art. 530 lid 2 Sv als art. 537 Sv daarvoor geen juridische basis bevat. 1.7 Tegen deze beschikkingen over schadevergoeding en kosten van rechtsbijstand staat geen regulier beroep in cassatie open. De enige mogelijkheid voor de Hoge Raad om in dit soort gevallen duidelijkheid te scheppen is via de procedure van cassatie in het belang der wet. De hiervoor kort aangehaalde feitenrechtspraak laat zien dat aan die duidelijkheid behoefte bestaat. Bovendien lijkt deze kwestie – gelet op een aantal beschikkingen waarin stilzwijgend wordt aangenomen dat de kosten voor rechtsbijstand voor vergoeding in aanmerking komen – soms ook aan de aandacht van de feitenrechter te ontsnappen. Duidelijkheid over de hiervoor kort ingeleide vraag is dan ook in het belang van de rechtseenheid en de rechtsontwikkeling.

Lees de hele uitspraak met een gratis account

Alle rechtsoverwegingen, de toegepaste wetsartikelen en de gerelateerde uitspraken.

Ik heb al een account Maak gratis account